{"id":15976,"date":"2021-02-15T13:20:02","date_gmt":"2021-02-15T10:20:02","guid":{"rendered":"https:\/\/syacd.org\/?p=15976"},"modified":"2022-08-16T18:29:08","modified_gmt":"2022-08-16T15:29:08","slug":"yasin-aktay-turkiye-suriyeli-multecileri-guvenli-olmayan-bir-geri-donuse-zorlamayacaktir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/syacd.org\/tr\/yasin-aktay-turkiye-suriyeli-multecileri-guvenli-olmayan-bir-geri-donuse-zorlamayacaktir\/","title":{"rendered":"Yasin Aktay: T\u00fcrkiye, Suriyeli m\u00fcltecileri g\u00fcvenli olmayan bir geri d\u00f6n\u00fc\u015fe zorlamayacakt\u0131r."},"content":{"rendered":"

Gazeteci ve ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi adalet konusunda uzman olan Refik Hodzic, politikalar\u0131n\u0131n yerinden edilmi\u015f Suriyeliler \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck etkisi olan \u00fclkelerdeki mevcut ve eski yetkililer ve uzmanlarla r\u00f6portaj serisi yaparak, bu \u00fclkelerin baz\u0131 temel politikalar\u0131n\u0131, kararlar\u0131n\u0131 ve planlar\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatmaya \u00e7al\u0131\u015facak. Bu seri do\u011fal olarak, en \u00e7ok say\u0131da Suriyeli m\u00fclteciye ev sahipli\u011fi yapan, Suriye ile 900 kilometreden fazla s\u0131n\u0131r\u0131 olan ve Suriye ihtilaf\u0131n\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6rlerinden biri oldu\u011fu i\u00e7in T\u00fcrkiye ile ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ilkinde AK Parti Genel Ba\u015fkan Vekili ve Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan’\u0131n Dan\u0131\u015fman\u0131 Sosyolog ve Aktivist Yasin Aktay, Suriyeli s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n mevcut durumu, onlar\u0131n g\u00fcvenli ve onurlu bir \u015fekilde Suriye’ye d\u00f6n\u00fc\u015fleri, T\u00fcrkiye’deki Suriyelilerin entegrasyonu, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 meselesinde T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkileri ve T\u00fcrkiye’nin Suriye’deki krizin \u00e7\u00f6z\u00fcm planlar\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 pozisyonu anlatt\u0131.<\/p>\n

Yasin Aktay g\u00f6r\u00fc\u015fmede \u015fu s\u00f6zlere yer verdi: “Suriye’de olan her \u015fey do\u011frudan T\u00fcrkiye’yi etkilemektedir. Ne olup bitti\u011fiyle ilgilenmedi\u011fimizi ya da onlar\u0131n kendi i\u00e7 sorunlar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleme l\u00fcks\u00fcm\u00fcz yok ve olup bitenleri g\u00f6rmemezlikten gelemeyiz. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye, sorunun bir par\u00e7as\u0131 olma niyeti olmaks\u0131z\u0131n do\u011frudan olaya m\u00fcdahildir, bu y\u00fczden Suriye sorunu T\u00fcrkiye’nin de sorunudur ve hi\u00e7 kimse T\u00fcrkiye’nin Suriye’de olup bitenlerle ili\u015fkisini sorgulayamaz. Suriye’nin i\u00e7 sorunu art\u0131k T\u00fcrkiye’nin i\u00e7 sorunudur. Bu i\u015fin hakikati.”<\/p>\n

Aktay, Suriyelilerin T\u00fcrk toplumuna entegrasyonunun artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cSuriyeli insanlar art\u0131k T\u00fcrkiye’nin bir par\u00e7as\u0131. Bir g\u00fcn \u00fclkelerine geri d\u00f6neceklerini s\u00f6yleyemeyiz. Gitseler bile muhtemel s\u00fcrekli gelip gideceklerdir. Bir\u00e7o\u011fu T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131yla evli ve baz\u0131lar\u0131 da T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 ald\u0131. Baz\u0131lara da buraya yerle\u015fti ve kendi i\u015flerini kurdular. Suriye’deki \u00e7at\u0131\u015fma bitse bile geri d\u00f6n\u00fc\u015f k\u0131sa s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015femez. T\u00fcrk toplumunun bazen Suriyelilerin \u00fclkedeki i\u015flevleri konusunda endi\u015feleri olabiliyor. Ama benim bu konuda bir endi\u015fem yok. Onlar\u0131n toplumdaki rolleri ve i\u015flevleri hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncelerim olduk\u00e7a net. T\u00fcrkiye’nin \u00fcretiminde, olumlu bir role sahipler. Elbette \u015funu bilmeliyiz ki bu insanlar\u0131n entegrasyonu \u00e7ok zor de\u011fil, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye’nin g\u00fcneydo\u011fu b\u00f6lgesine gitti\u011finizde oradaki n\u00fcfusun b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fini g\u00f6rebilirsiniz. Mesela benim memleketim Siirt’te K\u00fcrtler, Araplar ve T\u00fcrkler, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir toplumda bir arada ya\u015f\u0131yorlar. Bu insanlar\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n di\u011fer taraf\u0131nda da akrabalar\u0131 var ve k\u00fclt\u00fcrleri birbirinden o kadar da farkl\u0131 de\u011fil. \u00d6te yandan, Suriyeliler \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fkanlar ve \u00e7ok zeki ve ak\u0131ll\u0131 insanlar. \u00d6zellikle \u00e7ocuklar\u0131 e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda olduk\u00e7a ba\u015far\u0131lar ve T\u00fcrkiye’nin kalk\u0131nmas\u0131nda \u00e7ok olumlu bir rol alacaklar.\u201d<\/p>\n

M\u00fclteci krizi ve T\u00fcrkiye’nin Suriye’nin kuzeyindeki operasyonu konusunda AB ile ili\u015fkileri soruldu\u011funda, Aktay AB yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ele\u015ftirdi: \u201cSuriye sorunu sadece T\u00fcrkiye’nin sorunu de\u011fil, Avrupa’n\u0131n da sorunudur. T\u00fcm m\u00fcltecilerin nihai hedefi, Avrupa’ya gitmektir, fakat T\u00fcrkiye onlara hala ev sahipli\u011fi yap\u0131yor. AB, T\u00fcrkiye’deki m\u00fcltecilerle ilgili t\u00fcm sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmiyor ve yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lan T\u00fcrkiye’nin y\u00fck\u00fcne ortak olmuyorlar. T\u00fcrkiye ile Avrupa aras\u0131ndaki bu anla\u015fma Avrupa’n\u0131n yarar\u0131na, T\u00fcrkiye’nin de\u011fil. Bu y\u00fck payla\u015f\u0131lmal\u0131 ancak AB bunu yapm\u0131yor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye, Avrupal\u0131lara Suriye’de bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in birlik olma ve rejime kar\u015f\u0131 ortak tav\u0131r alma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu. T\u00fcrkiye’nin Suriye’de yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fey t\u00fcm m\u00fcltecileri kendi s\u0131n\u0131r\u0131na almamak i\u00e7in bir serbest b\u00f6lge in\u015fa etmekti. Ama destek g\u00f6rmedi\u011fimiz gibi Avrupa \u00fclkelerinden bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k sayg\u0131 bile g\u00f6rm\u00fcyoruz. Hatta PKK’n\u0131n, YPG’nin, DAE\u015e’in T\u00fcrkiye’ye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131 oldu. Fakat bu sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 bir dayan\u0131\u015fma g\u00f6rmedik. Ama T\u00fcrkiye bunlar\u0131 \u00f6nleyici tedbirler almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, Avrupa \u00fclkelerinin T\u00fcrkiye’yi ele\u015ftirdi\u011fini ve Suriye topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmekle su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. T\u00fcrkiye’nin tek istedi\u011fi bir serbest b\u00f6lge ve m\u00fcltecilerin T\u00fcrkiye’ye ve Avrupa’ya giri\u015fini engellemekti. T\u00fcrkiye AB’yi korusun diye T\u00fcrkiye’den tampon b\u00f6lge ya da m\u00fcltecilerin T\u00fcrkiye’de bekletilece\u011fi veya yerle\u015fece\u011fi bir b\u00f6lge olmas\u0131n\u0131 istiyorlar ama bunun i\u00e7in Avrupa taraf\u0131ndan destek g\u00f6rm\u00fcyoruz.\u201d<\/p>\n

Samimi ge\u00e7en sohbette Aktay, di\u011fer sorular\u0131 da i\u00e7ten bir \u015fekilde yan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n

Suriye’de siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc hakk\u0131nda \u015funlar\u0131 belirtti:<\/strong><\/h4>\n

Suriye halk\u0131n\u0131 cesaretlendirecek veya Suriyelilerin evlerine d\u00f6nmesi i\u00e7in g\u00fcvenli ortam ko\u015fullar\u0131 yaratacak t\u00fcm \u00e7\u00f6z\u00fcmler, T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan memnuniyetle kar\u015f\u0131lan\u0131yor. Ama ne yaz\u0131k ki bombalanan masum insanlar\u0131 Esad rejimine g\u00fcvenmeye ikna etmek \u00e7ok zor. Esad rejimi devam etti\u011fi ve Esad \u00fclkeyi y\u00f6netti\u011fi s\u00fcrece, \u00f6zellikle de insanlar\u0131 \u00fclkeyi terk etmeye mecbur b\u0131rakan ko\u015fullar de\u011fi\u015fmedik\u00e7e halk\u0131n ona g\u00fcvenip geri d\u00f6nece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Bir g\u00fcn tekrar bombalanmayacaklar\u0131n\u0131n, i\u015fkenceye u\u011framayacaklar\u0131n\u0131n, onurlar\u0131n\u0131n \u00e7ok ac\u0131mas\u0131zca \u00e7i\u011fnenmeyece\u011finin garantisi nedir? Esad rejimi, hapishanelerdeki i\u015fkenceleriyle nam salm\u0131\u015f durumda ve t\u00fcm bunlar i\u00e7in insan haklar\u0131 mahkemelerinde yarg\u0131lanmas\u0131 gerekiyor. Rusya’n\u0131n t\u00fcm insanlar\u0131 ikna edecek bir form\u00fcl\u00fc varsa, buyursun uygulas\u0131n. B\u00fct\u00fcn bu insanlar\u0131 ikna edebileceklerini sanm\u0131yorum. Resmiyette herkes evine d\u00f6nebilir diyorlar. Ama durum de\u011fi\u015fmedik\u00e7e halk\u0131 ikna etmek \u00e7ok zor. Bu hassas durum, g\u00fcvenli, ikna edici, geri d\u00f6n\u00fclebilir bir ortam yaratacak gibi de\u011fil.<\/p>\n

Suriyeli m\u00fcltecilerin T\u00fcrkiye’den g\u00fcvenli ve onurlu bir \u015fekilde geri d\u00f6nme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda ise \u015fu s\u00f6zlere yer verdi:<\/strong><\/h4>\n

Rejimin varl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fck\u00e7e g\u00fcvenli bir ortam yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u0130nsanlar risk al\u0131p Esad’\u0131n elindeki b\u00f6lgelere d\u00f6nmek yerine, ev sahibi \u00fclkelerde daha iyi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 bulduklar\u0131 i\u00e7in geri d\u00f6nmemeyi tercih edeceklerdir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye geri d\u00f6nmeleri i\u00e7in \u00e7ok cazip ko\u015fullar ve ortamlar yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor Ama \u015fu an bu ko\u015fullar onlara cazip gelmiyor, yine de T\u00fcrkiye insanlar\u0131 geri d\u00f6nmeye zorlamayacak ve geri d\u00f6nmelerine engel de olmayacakt\u0131r. Hatta onlar\u0131 geri d\u00f6nmeye zorlamamak uluslararas\u0131 hukukun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130dlib Konusu:<\/strong><\/h4>\n

Asl\u0131nda \u015fu an ne yap\u0131yorsak bu \u00e7ok ge\u00e7ici bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130dlib, Esad’\u0131n bombalamalar\u0131ndan t\u00fcm insanlar\u0131n s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 haline geldi. O b\u00f6lgede ya\u015fananlar, Suriye’de rejim y\u00fcz\u00fcnden ya\u015fanan t\u00fcm yanl\u0131\u015flar\u0131n ve k\u00f6t\u00fc \u015feylerin bir g\u00f6stergesidir. Di\u011fer b\u00f6lgelerde, PKK\/YPG’den, hatta I\u015e\u0130D’den, Amerikan sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan veya \u0130ran’\u0131n \u015eii milislerinden ka\u00e7anlar var. B\u00fct\u00fcn bu insanlar \u0130dlib’e s\u0131\u011f\u0131nd\u0131 ve insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 be\u015f y\u00fcz binden, \u00fc\u00e7-d\u00f6rt milyona ula\u015ft\u0131.<\/p>\n

T\u00fcrk operasyon b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan alt\u0131 milyon ki\u015fiye ek olarak, d\u00f6rt milyon Suriyeli T\u00fcrkiye’de ya\u015f\u0131yor. Yani on milyon Suriyeli T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin sorumlulu\u011fu alt\u0131nda bulunuyor, T\u00fcrkiye’den yard\u0131m ve destek al\u0131yor ve T\u00fcrkiye onlar\u0131n ge\u00e7imlerini ve sosyal hizmetlerini kar\u015f\u0131l\u0131yor. Suriye hakk\u0131nda kimin s\u00f6z s\u00f6yleme hakk\u0131na sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken t\u00fcm bunlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu konudaki en \u00f6nemli role ve s\u00f6z hakk\u0131na sahip olan T\u00fcrkiye’dir. T\u00fcrkiye’nin \u00f6nceli\u011fi bir yeri i\u015fgal etmek ya da y\u00f6netmek de\u011fildir. T\u00fcrkiye’nin \u00f6nceli\u011fi, Suriye’deki sivil halklar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 kurtarmak ve onlara temel insani haklar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. \u0130dlib’deki mevcut durum ge\u00e7icidir. Suriye’nin kendi halk\u0131 taraf\u0131ndan yeni bir Suriye’nin in\u015fa edilmesine yard\u0131mc\u0131 olacak, Suriye’yi Suriyelilere b\u0131rakacak ve ba\u015fka hi\u00e7bir taraf\u0131n Suriye’yi i\u015fgal etmesine izin vermeyecek yeni ve s\u00fcrekli bir siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirmeyi umuyor ve bunun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bu kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir alanda \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n ya\u015famas\u0131 normal de\u011fil, bu y\u00fczden bir\u00e7ok insan T\u00fcrkiye’ye gelmek i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc buras\u0131 onlar i\u00e7in daha iyi.<\/p>\n

Di\u011fer sorular\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131, Yasin Aktay ile yap\u0131lan r\u00f6portaj\u0131n tamam\u0131n\u0131 buradan izleyebilirsiniz:<\/p>\n