{"id":13121,"date":"2021-11-08T15:48:23","date_gmt":"2021-11-08T12:48:23","guid":{"rendered":"https:\/\/syacd.org\/?p=13121"},"modified":"2022-08-16T18:41:39","modified_gmt":"2022-08-16T15:41:39","slug":"dera-suriyedeki-uzlasma-anlasmalarinin-sonuna-gelindigine-mi-isaret-etti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/syacd.org\/tr\/dera-suriyedeki-uzlasma-anlasmalarinin-sonuna-gelindigine-mi-isaret-etti\/","title":{"rendered":"Dera, Suriye’deki uzla\u015fma anla\u015fmalar\u0131n\u0131n sonuna gelindi\u011fine mi i\u015faret etti?"},"content":{"rendered":"

Giri\u015f<\/h4>\n

Suriye rejimi ve Rusya’n\u0131n \u201cter\u00f6re kar\u015f\u0131 sava\u015f\u201d olarak adland\u0131rmay\u0131 sevdi\u011fi, fakat asl\u0131nda Suriyelilere kar\u015f\u0131 bir sava\u015ftan ba\u015fka bir \u015fey olmayan, Rusya’n\u0131n Suriye’ye m\u00fcdahalesinin \u00fczerinden alt\u0131 y\u0131l ge\u00e7ti. Suriye topraklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun kontrol\u00fcn\u00fc kaybettikten sonra, Suriye rejimi y\u0131k\u0131lman\u0131n e\u015fi\u011fine gelmi\u015fti. Fakat Rus m\u00fcdahalesi karadaki ve havadaki g\u00fc\u00e7 dengesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n

Rus g\u00fc\u00e7leri t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde Guta, Humus, Dera, Halep, \u0130dlib ve di\u011fer yerlerdeki sivilleri bombalad\u0131. Beyaz Baretliler 2017’de Birle\u015fmi\u015f Milletler’e yazd\u0131klar\u0131 bir mektupta <\/a><\/strong>Rus m\u00fcdahalesinin 380’i \u00e7ocuk olmak \u00fczere 12 bin sivili \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirdi. Bu say\u0131n\u0131n bug\u00fcn ne kadar oldu\u011funa dair g\u00fcvenilir bir veri yok, ancak 2017’den bu yana \u00e7ok fazla y\u00fckseldi\u011fi \u015f\u00fcphesiz. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n on birinci y\u0131l\u0131nda, yakla\u015f\u0131k 6,6 milyon Suriyeli m\u00fclteci <\/a><\/strong>\u00fclkelerinden ka\u00e7arken, 6,2 milyonu Suriye \u00fclke i\u00e7inde yerinden edilmi\u015f durumda. Rusya’n\u0131n Suriye’ye m\u00fcdahalesinden bu yana yerinden edilmenin say\u0131s\u0131 giderek artt\u0131.<\/p>\n

Suriye’ye herhangi bir bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenlik sa\u011flamaktan ziyade, art\u0131k Rusya’n\u0131n Suriye’deki en b\u00fcy\u00fck amac\u0131n\u0131n, b\u00f6lgedeki hava ve donanma varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak ve askeri \u00fcslerini, yani Lazkiye’deki Hmeymin Hava \u00dcss\u00fc\u2019n\u00fc ve Tartus Deniz Tesisini geni\u015fletmek oldu\u011fu a\u015fikar.<\/p>\n

Suriye h\u00fck\u00fcmeti ile muhalefet aras\u0131ndaki m\u00fczakereleri kolayla\u015ft\u0131rmak ve insani yard\u0131mlar\u0131 organize etmek i\u00e7in Rusya ve ABD aras\u0131nda var\u0131lan anla\u015fmalar do\u011frultusunda, \u015eubat 2016 tarihinde Rusya Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Rusya’n\u0131n Suriye’de Uzla\u015ft\u0131rma Merkezi kurdu\u011funu <\/a><\/strong>duyurdu.<\/p>\n

Fakat ironik bir \u015fekilde, Rusya’n\u0131n Uzla\u015ft\u0131rma Merkezi s\u00f6zde “sava\u015f eylemlerini durdurmaya ve ate\u015fkes i\u00e7in m\u00fczakere etmeye istekli” silahl\u0131 gruplar\u0131n uzla\u015fmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla <\/a><\/strong>kurulmu\u015fken, Suriye rejiminin kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda kalan t\u00fcm b\u00f6lgelerin kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmesine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in Suriye’deki askeri operasyonlara paralel bir yol oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Rusya’n\u0131n g\u00fcvencesi alt\u0131nda imzalanan bu anla\u015fmalar; uzla\u015fma ve bar\u0131\u015f sa\u011flama arac\u0131 olmak \u015f\u00f6yle dursun, a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lmeye terk edilen ve rejim ya da m\u00fcttefikleri taraf\u0131ndan asla uyulmayan anla\u015fmalar\u0131 imzalamaya zorlanan Suriye n\u00fcfusunun tamam\u0131n\u0131n \u015fehir ve b\u00f6lgelerde yerlerinden edilmelerine yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

Dera bir\u00e7ok nedenden dolay\u0131 Suriye rejimi, Rusya ve \u0130ran i\u00e7in her zaman \u00f6zel bir stratejik \u00f6neme sahipti. \u00d6yle ki devrimin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yer ve rejime kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin en sa\u011flam kalelerinden biriydi. Daha da \u00f6nemlisi, \u0130srail ve \u00f6zellikle de rejimin can damar\u0131 olan \u00dcrd\u00fcn s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015flerine yak\u0131n bir yerde bulunuyor olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Dera’da ilk uzla\u015fma anla\u015fmas\u0131 2018’de imzaland\u0131 ve d\u00f6rt y\u0131l boyunca s\u00fcrekli ihlal edildi. Dera halk\u0131n\u0131n May\u0131s 2021’de Be\u015far Esad’\u0131 yeniden se\u00e7mek i\u00e7in yap\u0131lan utan\u00e7 verici cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerine kat\u0131lmay\u0131 reddetmesiyle bask\u0131 daha da artt\u0131. Anla\u015fma 2018’de imzaland\u0131\u011f\u0131nda, Ruslar garant\u00f6r olduklar\u0131n\u0131 iddia ettiler, ancak anla\u015fman\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almakta ba\u015far\u0131s\u0131z olmakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda 2021’de s\u00f6zde stat\u00fcko de\u011fi\u015fti\u011fi i\u00e7in bu anla\u015fman\u0131n art\u0131k ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ettiler<\/a><\/strong>. Suriye rejimi ise verdi\u011fi s\u00f6zleri asla yerine getirmeyip, keyfi g\u00f6zalt\u0131lar, g\u00f6zalt\u0131nda kay\u0131p, kasaba ve k\u00f6yleri ku\u015fatma ve bunlar\u0131n nihayetinde Dera el Beled’a kar\u015f\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir askeri sefer ba\u015flatma ve sivilleri a\u011f\u0131r silahlarla bombalama gibi canice uygulamalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeyi se\u00e7ti.<\/p>\n

Rusya ve Suriye rejimi, hem Dera’y\u0131 hem de di\u011fer uzla\u015fma b\u00f6lgelerinin, g\u00fcvenli ve yerinden edilmi\u015f ki\u015filerin geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7in uygun oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Bunun i\u00e7in, uzla\u015fma b\u00f6lgelerinin t\u00fcm Suriye’de uygulanacak ideal modeller oldu\u011funa, istikrar\u0131 s\u00f6zde sa\u011flayaca\u011f\u0131na ve yerinden edilmi\u015f insanlar\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcne haz\u0131rlanaca\u011f\u0131na uluslararas\u0131 toplumu ikna etmek i\u00e7in konferanslar ve seminerler d\u00fczenliyorlard\u0131. Son gerilimden \u00f6nce Dera’da uzla\u015fma anla\u015fmas\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na ili\u015fkin bir analiz yay\u0131nlad\u0131k. Analizin ard\u0131ndan yay\u0131nlanan bu k\u0131sa genel bildiri ise rejim taraf\u0131ndan hain olarak g\u00f6r\u00fclen Suriyelilerin itaat ettirilmesi ve yerlerinden edilmesi i\u00e7in \u201cuzla\u015fma anla\u015fmalar\u0131n\u0131n\u201d Suriye rejimi ve m\u00fcttefikleri taraf\u0131ndan bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Dera’dan \u0130dlib’e yerinden edilme ak\u0131\u015f\u0131, anla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131ndan bu yana hi\u00e7 durmad\u0131 ve insanlar, tekin olmayan bu yolculu\u011fun t\u00fcm tehlikelerine ve var\u0131\u015f yerlerinde kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaklar\u0131 tehdide ra\u011fmen, ka\u00e7arak hayatlar\u0131n\u0131 riske att\u0131lar. Bu bize, Suriye rejiminin \u201cuzla\u015ft\u0131\u011f\u0131\u201d ki\u015filere nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bilmemiz gereken her \u015feyi anlat\u0131yor.<\/p>\n

Bug\u00fcn, e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f yerinden edilme farkl\u0131 \u015fekillerde devam ederken, Suriye n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n g\u00fcvenli, g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve onurlu bir \u015fekilde geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, \u00fclke ve b\u00f6lge i\u00e7in kal\u0131c\u0131 ve istikrarl\u0131 bir bar\u0131\u015f umudunun temel sorunu olmaya devam ediyor. Bu y\u00fczden, yerinden edilmeyi ve Suriye rejiminin Suriye n\u00fcfusu \u00fczerindeki bask\u0131c\u0131 tutumunu s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in tasarlanan bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n normalle\u015ftirilmesini ve kabul edilmesini \u00f6nlemek i\u00e7in, bunlar\u0131 bildirmek b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

Suriye’de uzla\u015fma anla\u015fmalar\u0131<\/h4>\n

Suriye’deki uzla\u015fma anla\u015fmalar\u0131, uzun s\u00fcredir Suriye rejimi ve Rusya taraf\u0131ndan askeri g\u00fc\u00e7le kazanamad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgeleri ele ge\u00e7irmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir ara\u00e7 oldu. \u0130\u015fleyi\u015f mant\u0131\u011f\u0131; bir b\u00f6lgeyi ku\u015fatmak, halk\u0131 a\u00e7 b\u0131rakmak, teslim olmaya zorlamak, imzalamalar\u0131 i\u00e7in onlara \u015fantaj yapmak, t\u00fcm s\u00f6zlerden caymak, bask\u0131y\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rmak ve sonunda onlar\u0131 yerinden etmek \u00fczerine kurulu. Bu anla\u015fmalar, muhalif sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n ate\u015fkesten sonra g\u00fcvenlik ve h\u00fck\u00fcmet i\u015flevlerinde yer almaya devam etti\u011fi tavizlerden (Dera) tutun da sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n ve hatta t\u00fcm halk\u0131n tahliyesi (Do\u011fu Guta) de dahil olmak \u00fczere muhalefeti uygulamal\u0131 olarak ele ge\u00e7irmeye kadar uzanmaktad\u0131r. Bu anla\u015fmalar <\/a><\/strong>genellikle, Rus hava kuvvetlerinin deste\u011fiyle sivil b\u00f6lgelerin ac\u0131mas\u0131zca tahrip edilmesine ra\u011fmen, rejimin askeri olarak kontrol\u00fc ele ge\u00e7iremedi\u011fi durumlarda imzaland\u0131. Taktikler genellikle, rejimin bu b\u00f6lgelerdeki insanlar\u0131 yaln\u0131zca temel g\u0131da ve ila\u00e7 ihtiya\u00e7lar\u0131ndan mahrum edip, a\u00e7l\u0131\u011fa terk etmekle kalmay\u0131p, hava kuvvetleri sald\u0131r\u0131lar\u0131yla ac\u0131mas\u0131zca bombalad\u0131\u011f\u0131, altyap\u0131y\u0131 tahrip etti\u011fi ve masumlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, nihayetinde de b\u00f6lgeyi teslim olmaya ve bir \u201cuzla\u015fma\u201d anla\u015fmas\u0131 imzalamaya zorlad\u0131\u011f\u0131 ku\u015fatmalar\u0131 da kaps\u0131yordu.<\/p>\n

Suriye Karde\u015flik, Sosyalle\u015fme ve Yard\u0131mla\u015fma Derne\u011fi, rejimin, yerinden edilme yoluyla bu t\u00fcr b\u00f6lgelerde uzun vadeli demografik de\u011fi\u015fim elde etme stratejisini a\u00e7\u0131klayan ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bildiri <\/a><\/strong>yazd\u0131. \u00c7o\u011fu durumda uzla\u015fma anla\u015fmalar\u0131, bu t\u00fcr demografik de\u011fi\u015fimin en \u00f6nemli arac\u0131yd\u0131.<\/p>\n

A\u011fustos 2012’de Suriye rejimi, sekiz g\u00fcn s\u00fcren Suriye’nin en k\u00f6t\u00fc ve en b\u00fcy\u00fck katliam\u0131n\u0131 <\/a><\/strong>ger\u00e7ekle\u015ftirerek Daraya kentinde \u00e7o\u011fu \u00e7ocuk, kad\u0131n ve ya\u015fl\u0131 700’den fazla ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc ve bunlardan sadece 512’sinin kimli\u011fi tespit edilebildi. Sonunda A\u011fustos 2016’da rejim, Daraya halk\u0131n\u0131 zorla yerinden ederek \u0130dlib ve Ki\u015fve’ye g\u00f6nderen bir anla\u015fma imzalamaya zorlad\u0131. Di\u011fer b\u00f6lgelerde imzalanan anla\u015fmalardan farkl\u0131 olarak rejim heyeti, “kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma da dahil, \u015fehri i\u015fgal ve yok etme tehdidi i\u00e7eren hi\u00e7 kimsenin Dara’da b\u0131rak\u0131lmamas\u0131” emrini veren y\u00fcksek komuta kararlar\u0131na dayanarak, \u015fehrin tamamen bo\u015falt\u0131lmas\u0131n\u0131 <\/a><\/strong>kapsayan zorlu ko\u015fullar \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n

2018’de, \u015eam’\u0131n kenar semtinde bir kasaba olan Do\u011fu Kalamun’daki muhalif gruplar ve rejim, yerel halk\u0131n Suriye’nin kuzeyine do\u011fru zorla yerinden edilmesini fiilen i\u00e7eren bir anla\u015fma imzalad\u0131<\/a><\/strong>. \u0130lk <\/a><\/strong>uzla\u015fma anla\u015fmas\u0131, 2015 y\u0131l\u0131nda \u015eam’\u0131n kenar semtindeki Do\u011fu Kalamun kasabalar\u0131nda rejim ile muhalif gruplar aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Do\u011fu Guta, Zabadani (d\u00f6rtl\u00fc kasaba anla\u015fmas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131), Wadi Barada ve \u015eam’\u0131n di\u011fer bir\u00e7ok kenar semtinde imzalanan <\/a><\/strong>\u00e7e\u015fitli anla\u015fmalar, sadece t\u00fcm n\u00fcfusu zorla yerinden etmekle kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgenin demografik yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmenin ve yerel halk\u0131n yerine, rejime sad\u0131k olanlar\u0131 yerle\u015ftirmenin yolunu a\u00e7t\u0131. 2016’da Esad, egemenli\u011fini devam ettirebilmek i\u00e7in hem co\u011frafi hem de demografik a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemli bir b\u00f6lge olarak \u201cfaydal\u0131 Suriye\u201dden bahsederek bu stratejinin hedeflerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ve resmi olarak dile getirdi. Suriye rejimi, stratejik olarak \u00f6nemli olarak g\u00f6r\u00fclen b\u00f6lgelere yo\u011funla\u015farak, rejime sad\u0131k bir n\u00fcfus \u00fctopyas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in bug\u00fcne kadar farkl\u0131 yollarla devam eden bir zorla yerinden etme<\/a><\/strong> ve n\u00fcfus yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme harekat\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc.<\/p>\n

\u00d6te yandan, Rusya bu anla\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011funda garant\u00f6r olarak yer almas\u0131na ra\u011fmen, Suriye rejimi \u00fczerine d\u00fc\u015feni yapmayarak, geride kalan ve evlerini terk etmek istemeyen bir\u00e7ok sivile bask\u0131 uygulamaya ve keyfi olarak g\u00f6zalt\u0131na almaya devam etti. Rejimin uzla\u015fma b\u00f6lgelerini Suriye’deki en g\u00fcvensiz ve en savunmas\u0131z b\u00f6lgeler haline getirmesi y\u00fcz\u00fcnden, SACD’\u0131n son raporunda <\/a><\/strong>yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00fczere uzla\u015fma b\u00f6lgelerindeki Suriyelilerin %94’\u00fc, rejimin uygulamalar\u0131 ve vaatlerine uymamas\u0131 nedeniyle kendilerini g\u00fcvende hissetmiyor.<\/p>\n

Uzla\u015fma b\u00f6lgelerinde korkunun normalle\u015fmesi<\/strong><\/h4>\n

Suriye Karde\u015flik, Sosyalle\u015fme ve Yard\u0131mla\u015fma Derne\u011fi taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan ve Esad kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde ya\u015fayan 533 kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 son raporda<\/a><\/strong>, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fczde 31’i uzla\u015fma b\u00f6lgelerinde, \u00f6zellikle de \u015eam k\u0131rsal\u0131 ve Dera’da ya\u015f\u0131yordu. En \u00f6nemli bulgular, g\u00fcvenlik hissinin kontrol g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kimde oldu\u011funa g\u00f6re de\u011fi\u015fti\u011fi ve en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvensizli\u011fin Suriye rejimi kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde oldu\u011fuydu. Esad kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerdeki insanlar\u0131n, yerlerinden ayr\u0131lmam\u0131\u015f olanlar da dahil, yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 50’si kendilerini g\u00fcvende hissetmediklerini bildirdi. Suriye d\u0131\u015f\u0131ndan geri d\u00f6nenlerin y\u00fczde 67’si kendilerini g\u00fcvende hissetmezken, Ruslar\u0131n g\u00fcvenli b\u00f6lgeler olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi uzla\u015fma b\u00f6lgeleri, y\u00fczde 94’\u00fcn\u00fcn kendilerini g\u00fcvende hissetmediklerini s\u00f6yledi\u011fi en k\u00f6t\u00fc b\u00f6lgelerdi.<\/p>\n

\"\"G\u00f6r\u00fc\u015fmeler, uzla\u015f\u0131 b\u00f6lgelerinde g\u00fcvende hissedilmemesinin temel nedeninin, bu b\u00f6lgelerin Suriye rejiminin Suriye halk\u0131n\u0131 boyunduruk alt\u0131na alma \u00e7abalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde halen bir sorun ve engel oldu\u011funu ve rejimin tutuklamalara, zorla askere almaya ve suikastlere devam etti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

\"\"Ankete kat\u0131lanlar, g\u00fcvensizli\u011fin temel nedenlerini g\u00fcvenlik k\u0131skac\u0131na, yetersizli\u011fine ve k\u00f6t\u00fc ekonomik ko\u015fullar nedeniyle su\u00e7 oran\u0131n\u0131n artmas\u0131na ba\u011flad\u0131lar. \u015e\u00fcphesiz bu rakamlar ve sonu\u00e7lar, Suriye rejiminin ve m\u00fcttefiklerinin askeri operasyonlar\u0131n olmamas\u0131n\u0131n, b\u00f6lgenin g\u00fcvenli hale geldi\u011fini g\u00f6sterdi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki iddialar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir; \u00e7\u00fcnk\u00fc anket sonu\u00e7lar\u0131, g\u00fcvenli ortam\u0131n sadece askeri operasyonlar\u0131n olmamas\u0131yla de\u011fil, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin eylemleri ve su\u00e7 oran\u0131n\u0131n artmas\u0131yla da \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor.<\/p>\n

\"\"Raporun sonu\u00e7lar\u0131, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin g\u00fcvensizli\u011fin ana nedeni oldu\u011funu ve korku oran\u0131n\u0131n bir b\u00f6lgeden di\u011ferine de\u011fi\u015fti\u011fini do\u011frudan g\u00f6steriyor. Bununla birlikte, rejimin ve Ruslar\u0131n g\u00fcvenli b\u00f6lge olarak tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131 uzla\u015fma b\u00f6lgelerinin %92 ile en y\u00fcksek korku oran\u0131na sahip oldu\u011funu belirtmek gerekir.<\/p>\n

Uzla\u015fma b\u00f6lgelerinde fikir ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusundaysa, bu b\u00f6lgelerdeki kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fczde 90’\u0131ndan fazlas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerini ifade edemediklerini belirtmi\u015ftir. Bu sonu\u00e7, herhangi bir se\u00e7imin tarafs\u0131z olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r ve kesinlikle hi\u00e7bir vatanda\u015f siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerini, fikirlerini ve isteklerini ifade edemedi\u011finden, g\u00fcvenli bir ortam kavram\u0131yla temelden ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"Rapor ayr\u0131ca, Suriye rejiminin getirdi\u011fi ekonomik k\u0131s\u0131tlamalar, ekonomik hayat\u0131n eski haline d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesinin ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015flerine geri d\u00f6nmelerinin kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7ift\u00e7ileri topraklar\u0131na geri d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in gerekli tar\u0131msal gereksinimlerin sa\u011flanamamas\u0131 nedeniyle, uzla\u015fma b\u00f6lgelerindeki ortalama gelirin di\u011fer b\u00f6lgelere g\u00f6re fazla d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi.<\/p>\n

\"\"T\u0131bbi bak\u0131ma gelince, uzla\u015fma b\u00f6lgelerinin t\u0131bbi bak\u0131ma en k\u00f6t\u00fc veya en zor eri\u015fime sahip oldu\u011fu kaydedildi. Ankete kat\u0131lanlar, t\u0131bbi hizmetlerin eksikli\u011finden ve bu sebeple \u00f6zel sekt\u00f6rden sa\u011fl\u0131k hizmeti almalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden -tabii m\u00fcmk\u00fcnse- vatanda\u015flara do\u011fan mali y\u00fckten ho\u015fnutsuzluklar\u0131n\u0131 dile getirdiler. Bu maliyet, bu b\u00f6lgelerdeki ortalama gelirle asla orant\u0131l\u0131 de\u011fil ve bir\u00e7ok ki\u015fiyi sevdiklerini tedavi ettirmek i\u00e7in topraklar\u0131n\u0131 satmaya zorluyor.<\/p>\n

\"\"Suriye rejimi taraf\u0131ndan kontrol edilen t\u00fcm b\u00f6lgelerde toplam tutuklama oran\u0131 2020 y\u0131l\u0131na kadar y\u00fczde 53’ten y\u00fczde 40’a d\u00fc\u015ft\u00fc; fakat bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f kesinlikle Suriye rejiminin fikir de\u011fi\u015fikli\u011finden de\u011fil, Suriye halk\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n yerinden edilmesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, rejimin tutuklayabilece\u011fi ki\u015fi say\u0131s\u0131 da azald\u0131. Ancak, uzla\u015fma b\u00f6lgelerindeki tutuklanma y\u00fczdesi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131. Rapor sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re uzla\u015ft\u0131rma anla\u015fmalar\u0131 \u00f6ncesi y\u00fczde 64 olan bu oran, anla\u015fmalar sonras\u0131nda y\u00fczde 89’a y\u00fckseldi, bu da af yasalar\u0131 kapsam\u0131na girenleri bile etkileyen devam eden tutuklama ve cebri al\u0131koyma eylemleri artarken, Suriye rejiminin ve m\u00fcttefiklerinin g\u00fcvencelerinin hi\u00e7bir \u015fey ifade etmedi\u011fini g\u00f6steriyor. Rapor rakamlar\u0131, ankete kat\u0131lan tutuklular\u0131n y\u00fczde 19’unun af yasalar\u0131 kapsam\u0131nda oldu\u011funu, tutuklular\u0131n y\u00fczde 26’s\u0131n\u0131n ise uzla\u015fma anla\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Dera Meselesi<\/strong><\/h4>\n

Dera’n\u0131n \u00f6nemini anlat\u0131rken, her \u015feyin nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na bakmak olduk\u00e7a m\u00fchim. \u015eubat 2011’in sonunda, baz\u0131 \u00f6\u011frenciler b\u00f6lgedeki Arap Bahar\u0131 olaylar\u0131ndan esinlenerek okullar\u0131n\u0131n duvarlar\u0131na Esad rejimini su\u00e7layan sloganlar yazd\u0131lar. Be\u015far Esad’\u0131n kuzeni Atef Najib taraf\u0131ndan y\u00f6netilen g\u00fcvenlik ekiplerinden biri, onlar\u0131 hemen tutuklamak i\u00e7in harekete ge\u00e7ti. \u00d6\u011frencilere i\u015fkence yap\u0131ld\u0131 ve t\u0131rnaklar\u0131 \u00e7ekildi. Aileleri, nerede olduklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda tutuklanmakla tehdit edildiler. Protestolar di\u011fer okullara da s\u0131\u00e7rad\u0131 ve di\u011fer illere s\u0131\u00e7rayan, geni\u015f \u00e7apl\u0131 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l protestolara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l g\u00f6steriler sonraki birka\u00e7 ay boyunca Dera’da ve Suriye genelinde devam etti. Rejim, buna protestocular\u0131 \u00f6ld\u00fcrerek kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. Bask\u0131 ve kitlesel tutuklamalar devam etti ve bu durum rejim ordusundan, devrimcilerin saf\u0131na ge\u00e7en askerlerin say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131yla yo\u011funla\u015fan \u00e7at\u0131\u015fmalara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Rejim, sonunda t\u00fcm b\u00f6lgeden \u00e7ekildi ama \u00e7at\u0131\u015fma bombalamalara ve sonunda Rusya’n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla b\u00fcy\u00fck bir sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Muhalefet gruplar\u0131 ve ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f siviller \u00fczerinde uygulanan yo\u011fun bask\u0131, onlar\u0131 2018 ortalar\u0131nda Rusya’n\u0131n garant\u00f6r oldu\u011fu bir uzla\u015fma anla\u015fmas\u0131 imzalamaya zorlad\u0131.<\/p>\n

Bundan \u00f6nce Mart 2011’de halk ayaklanmas\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, rejim, kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcleri toplu cezaland\u0131rmak i\u00e7in vilayete verdi\u011fi deste\u011fi azaltm\u0131\u015ft\u0131. Tar\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer hayatta kalma ve direni\u015f arac\u0131, \u00e7o\u011fu hanenin temel g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in kaynaklar\u0131 bir araya toplayan ve payla\u015fan aile ve a\u015firet dayan\u0131\u015fmas\u0131yd\u0131. Muhalefetin kontrol d\u00f6neminde, kamu hizmetlerinin sa\u011flanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan 100’den fazla sivil \u00f6rg\u00fct \u00e7al\u0131\u015ft\u0131<\/a><\/strong>. Ka\u011f\u0131t \u00fczerinde normale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc sa\u011flamas\u0131 beklenen uzla\u015fma anla\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce halk bu sayede hayatta kal\u0131yordu.<\/p>\n

Dera’daki uzla\u015fma anla\u015fmas\u0131,<\/a><\/strong> Dera’n\u0131n ileri gelenleri ve muhalif gruplar aras\u0131ndaki m\u00fczakere g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri sonucu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, en \u00f6nemli gruplardan biri olan General Ahmed el Avde liderli\u011findeki \u201cS\u00fcnni Gen\u00e7lik\u201d adl\u0131 grup ile g\u00fcneyde Askeri Harekat Merkezi taraf\u0131ndan temsil edilen Esad rejimi ve Rus Hmeymin \u00dcss\u00fc\u2019ndeki generallerle ger\u00e7ekle\u015fti. Muhalif grup \u00fcyelerinin \u00e7o\u011fu b\u00f6lgede kald\u0131, \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi de anla\u015fmay\u0131 reddedip kuzeye ka\u00e7t\u0131.<\/p>\n

Rusya, anla\u015fma kapsam\u0131nda \u00f6\u011frencilerin ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00fcniversitelere ve devlet kurumlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc de dahil olmak \u00fczere, b\u00f6lgeye gerekli t\u00fcm hizmetlerin sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct etti. Ancak, ne hizmetler ne de i\u015fe iadeler ger\u00e7ekle\u015fti ve muhalefet b\u00f6lgelerinde faaliyet g\u00f6steren insani yard\u0131m kurumlar\u0131n\u0131n oradan ayr\u0131lmas\u0131yla ya\u015fam daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fti; \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lge sakinleri, bu b\u00f6lgelere destek sa\u011flayanlar\u0131n kaynaklar\u0131na ba\u011fl\u0131yd\u0131.<\/p>\n

2018 y\u0131l\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda imzalanan uzla\u015f\u0131 anla\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bombard\u0131man sonucu yerinden edilen binlerce vatanda\u015f evlerine d\u00f6nd\u00fc. A\u00e7\u0131k askeri \u00e7at\u0131\u015fma sona erdi\u011fi ve b\u00f6lgedeki insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu b\u00f6lgede kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fcvenli\u011fin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler.[1]<\/sup><\/a><\/strong> Ancak ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 k\u00f6t\u00fcyd\u00fc ve daha fazla hizmet temini s\u00f6z\u00fcne ra\u011fmen ko\u015fullar d\u00fczelmedi.<\/p>\n

Rejim ve \u0130ranl\u0131 milislerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, rejimin gen\u00e7leri tutuklamak, durmayanlara ate\u015f etmek ve sivillerden zorla para almak i\u00e7in kurdu\u011fu ve kulland\u0131\u011f\u0131 kontrol noktalar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 durumu daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirdi. Bu kontrol noktalar\u0131, \u015fehir ve kasabalar aras\u0131ndaki ticaretin serbest dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 da k\u0131s\u0131tlad\u0131.<\/p>\n

Mart 2019’da durum zirveye t\u0131rmand\u0131 ve halk, yerel yetkililerin kendilerine temel hizmetlerin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ederek, Haf\u0131z Esad’\u0131n heykelini dikme giri\u015fimine kar\u015f\u0131 g\u00f6steri yapt\u0131. Rejim, buna daha fazla genci askere almaya zorlayarak kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. Bunun \u00fczerine, rejim ile ordudan ayr\u0131lm\u0131\u015f askerler ve kendilerini savunmaya karar veren siviller aras\u0131ndaki askeri \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ilk g\u00fcnlerinde, siviller ve eski SMG \u00fcyeleri geceleri askeri kontrol noktalar\u0131na sald\u0131rmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

Rejim, 2020’nin ba\u015f\u0131nda Dera’daki bir\u00e7ok \u015fehir ve kasabay\u0131 i\u015fgal etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Halk kendilerine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 kendilerini savunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, isyanc\u0131lar\u0131n tefti\u015f i\u00e7in Nahata kasabas\u0131na giren askerleri ele ge\u00e7irmesi ve bir g\u00fcnl\u00fck \u00e7at\u0131\u015fma dalgas\u0131n\u0131 ba\u015flatmas\u0131yla durum daha da t\u0131rmand\u0131. T\u00fcm bunlar, yeni bir m\u00fczakere turunun ba\u015flamas\u0131 [2]<\/sup><\/a><\/strong>ve bir s\u00fcr\u00fc gencin Suriye’nin kuzeyine s\u00fcr\u00fclmesiyle sona erdi. Ancak tutuklamalar, suikastlar ve gen\u00e7lerin \u0130dlib ve Halep k\u0131rsal\u0131 \u00f6n cephelerinde rejim milisleri ad\u0131na sava\u015fmak i\u00e7in zorla askere al\u0131nmas\u0131 daha da artt\u0131. Nisan 2020’den bu yana, Esad’\u0131n g\u00fc\u00e7leri g\u00fcneydeki \u00e7e\u015fitli \u015fehir ve kasabalar\u0131n kenar semtlerine y\u0131\u011f\u0131ld\u0131 ve oralara sald\u0131rmak i\u00e7in her g\u00fcn tehditler yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n

Ayr\u0131ca 2018 anla\u015fmas\u0131ndan bu yana, Dera vilayetinde \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n sona erdi\u011fi iddias\u0131na ra\u011fmen Dera \u015eehitleri Belgeleme Ofisi, tutuklama ve adam ka\u00e7\u0131rma vakalar\u0131n\u0131n artmas\u0131 sonras\u0131, \u015fehit say\u0131s\u0131n\u0131n 618 oldu\u011funu belgeledi<\/a><\/strong>. Bu \u015fiddet eylemleri, rejimin ve Ruslar\u0131n, b\u00f6lgeye istikrar getirece\u011fi iddia edilen anla\u015fman\u0131n maddelerini uygulamaktan aleni bir \u015fekilde ka\u00e7\u0131nmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n

Bu olaylar\u0131n sonunda, aslen M\u00fcsl\u00fcman bir \u00c7e\u00e7en olan Rus General Esadulllah, 2018’de imzalanan uzla\u015fma anla\u015fmas\u0131 gere\u011fince halk\u0131n Ruslarla daha \u00f6nce \u00fczerinde anla\u015fmaya vard\u0131\u011f\u0131 hafif silahlar\u0131 teslim etmemesi durumunda, Dera el Beled halk\u0131n\u0131 \u0130ran kuvvetlerinin \u015fehri ele ge\u00e7irece\u011fi tehdidinde <\/a><\/strong>bulununca, Ruslar niyetlerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koydular.<\/p>\n

Rusya’n\u0131n \u015fu a\u00e7\u0131klamas\u0131yla, 2018 anla\u015fmas\u0131 resmen baltaland\u0131<\/a><\/strong>: “\u015eartlar\u0131m\u0131z\u0131 yetkililere zorla kabul ettiremeyiz, ancak bir anla\u015fmaya varman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabiliriz. 2018 anla\u015fmas\u0131 \u00f6zel ko\u015fullara g\u00f6re d\u00fczenlendi ve en \u00f6nemli \u015fey m\u00fccadeleyi bitirmekti; ama bug\u00fcn 2018’de de\u011fil, 2021 y\u0131l\u0131nday\u0131z. Bu y\u00fczden t\u00fcm bireysel silahlar teslim edilmeli ve devlet g\u00fcney Suriye’deki her kasaba ve mahalleye geri girebilmeli, o zaman her \u015fey yoluna girecek ve devlet de di\u011fer t\u00fcm b\u00f6lgeleri eski haline getirene kadar \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edecektir.”<\/p>\n

Ruslar ile Dera el Beled’\u0131n ileri gelenleri ve Dera \u0130l Merkez Komitesi aras\u0131nda birka\u00e7 m\u00fczakere ve anla\u015fma yap\u0131ld\u0131ktan sonra, 2021 y\u0131l\u0131 Eyl\u00fcl ay\u0131ndan, k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirmi\u015f bir zorla yerinden etme plan\u0131 olan, yeni bir s\u00f6zde uzla\u015fma anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. Anla\u015fma \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir:<\/p>\n