{"id":12838,"date":"2021-11-19T12:18:01","date_gmt":"2021-11-19T09:18:01","guid":{"rendered":"https:\/\/syacd.org\/?p=12838"},"modified":"2022-08-16T18:43:38","modified_gmt":"2022-08-16T15:43:38","slug":"yolsuzluk-ve-kontrol-suriye-rejimi-baskiyi-arttirmak-icin-yardimlari-nasil-kullaniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/syacd.org\/tr\/yolsuzluk-ve-kontrol-suriye-rejimi-baskiyi-arttirmak-icin-yardimlari-nasil-kullaniyor\/","title":{"rendered":"Yolsuzluk ve Kontrol: Suriye Rejimi, Bask\u0131y\u0131 Artt\u0131rmak i\u00e7in Yard\u0131mlar\u0131 Nas\u0131l Kullan\u0131yor?"},"content":{"rendered":"

SACD’nin, Esad kontrol\u00fcndeki Suriye’de faaliyet g\u00f6steren Suriyeli, uluslararas\u0131 ve BM yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131ndan 45 personelin ifadelerine dayanan son raporu<\/em><\/p>\n

\n

\u201cYararlan\u0131c\u0131lar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve kurulu\u015fun m\u00fcdahale seviyesini incelemeye odaklanarak 4 y\u0131l boyunca \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak \u015eam ve \u015eam k\u0131rsal\u0131na y\u00f6nelikti; \u00f6zellikle \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 Do\u011fu ve Bat\u0131 Guta ve \u015eam \u015fehrinin baz\u0131 mahallelerinde b\u00fcy\u00fck yerinden edilme dalgalar\u0131na tan\u0131kl\u0131k eden b\u00f6lgelerden gelen yerinden edilmi\u015f insanlarla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. G\u00fcvenlik kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen \u00e7al\u0131\u015fanlara; kurulu\u015fun planlar\u0131, yararlan\u0131c\u0131lar\u0131 ve proje b\u00fct\u00e7eleri hakk\u0131nda rapor vermem ve ayr\u0131ca rejim i\u00e7indeki belirli organlara da rapor vermem \u015feklinde zorunluluklar getirilerek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ma m\u00fcdahaleler yap\u0131ld\u0131. M\u00fcdahaleye itiraz etti\u011fimizde veya y\u00f6netimi veya hibelerin verilme \u015feklini ele\u015ftirdi\u011fimizde g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmaktan korktu\u011fumuz i\u00e7in hepimiz bask\u0131 alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. Bu sorun, kurulu\u015fun rejim kontrol\u00fcnde yer alan b\u00f6lgelerdeki t\u00fcm \u015fubelerinde ya\u015fan\u0131yor.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u00a0<\/em>Suriye’nin Esad kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerinde faaliyet g\u00f6steren uluslararas\u0131 bir yard\u0131m kurulu\u015funda proje y\u00f6neticisi olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir Suriyeliye ait bu s\u00f6zler, Suriye rejiminin yard\u0131m faaliyetleri \u00fczerindeki kontrol derecesini \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde yans\u0131t\u0131yor.<\/p>\n

Rejim m\u00fcdahalesi, yard\u0131m da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 do\u011frudan etkilemekten, \u00e7e\u015fitli projelerden kimin yararlanaca\u011f\u0131na (ve kimin yararlanmayaca\u011f\u0131na) karar vermekten tutun da; i\u015flerini denetlemek ve izlemek i\u00e7in bu kurulu\u015flarda \u00f6nemli ve n\u00fcfuzlu pozisyonlara rejime yak\u0131n ki\u015fileri atamay\u0131; rejimin ordusuna ve milislerine, bazen hedef yararlan\u0131c\u0131lara ula\u015fandan daha b\u00fcy\u00fck y\u00fczdelerde, do\u011frudan yard\u0131m tahsis etmeyi kaps\u0131yordu. Bu t\u00fcr bir m\u00fcdahalenin kabul\u00fc, uluslararas\u0131 ve Suriyeli t\u00fcm yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131na n\u00fcfuz etmektedir. \u015eimdilerde bu kurulu\u015flar ve rejim kurumlar\u0131 aras\u0131nda tehlikeli bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi bulunmaktad\u0131r. Son olarak, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu, Suriye rejiminin, daha sonra siyasi m\u00fczakerelerde \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z\u201d sivil toplumun temsilcileri olarak g\u00f6r\u00fclece\u011fi bir\u00e7ok STK’n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda rol oynad\u0131\u011f\u0131na kesinlikle inan\u0131yor.<\/p>\n

SACD’nin son raporu<\/a><\/strong>; Suriye rejiminin, BM ve di\u011fer uluslararas\u0131 yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131 da dahil olmak \u00fczere insani yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ve genellikle do\u011frudan rejime ba\u011fl\u0131 kurumlar veya temsilcileri taraf\u0131ndan kurulan say\u0131s\u0131z Suriyeli kurulu\u015fun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131nda tutmak ve y\u00f6netmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemlerin mahiyetini, kapsam\u0131n\u0131 ve sistemini incelemektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, Suriye\u2019nin Esad’\u0131n elindeki b\u00f6lgelerinde faaliyet g\u00f6steren 29 kurulu\u015fun 45 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelere dayanmaktad\u0131r. Birka\u00e7 yabanc\u0131 ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7o\u011fu Suriyeli olmak \u00fczere ankete kat\u0131lanlar, uluslararas\u0131 yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131nda, BM kurulu\u015flar\u0131nda ve Suriyeli insani ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131nda (STK’lar) \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bir\u00e7o\u011funun ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lma nedenleri, do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak, ancak her zaman kararl\u0131 bir \u015fekilde bu kurulu\u015flar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na m\u00fcdahale edip onlar\u0131 Suriye halk\u0131na kar\u015f\u0131 bir silah olarak kullanan Suriye rejiminin stat\u00fckosunu de\u011fi\u015ftirmekti.<\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n beyanlar\u0131 hem y\u00f6neticilerin hem de \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015flerine m\u00fcdahalenin, kurulu\u015flara yerle\u015ftirilen veya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan izleyen kurum i\u00e7i veya d\u0131\u015f\u0131 \u201cajanlar\u201d vas\u0131tas\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha ortaya koymaktad\u0131r. Bu ajanlar esas olarak rejim i\u00e7inde ba\u011flant\u0131lar\u0131 olan n\u00fcfuzlu \u015fahsiyetler veya do\u011frudan rejim temsilcileridir. Suriye K\u0131z\u0131lay\u0131’n\u0131n, yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na m\u00fcdahale etti\u011fine ve do\u011frudan rejim taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fine y\u00f6nelik alg\u0131, bu rapor i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen bir\u00e7ok ki\u015finin beyanlar\u0131yla daha da g\u00fc\u00e7leniyor.<\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fczde 95’i i\u015flerini kaybetme korkular\u0131 nedeniyle \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6nelik rejim m\u00fcdahalesine ses \u00e7\u0131karm\u0131yor. Bu durum da rejimin bu kurulu\u015flar \u00fczerindeki s\u0131k\u0131 kontrol\u00fcn\u00fc (ve etkisini) bir kez daha do\u011frular niteliktedir. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 38’i g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmaktan veya rahats\u0131z edilmekten korkarken, y\u00fczde 19’u ise do\u011frudan ya\u015famlar\u0131na y\u00f6nelik yap\u0131labilecek sald\u0131r\u0131lardan korkuyor. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, rejim kontrol\u00fcnde olan b\u00f6lgelerde m\u00fcdahaleci bir g\u00fcvenlik politikas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenli bir ortam\u0131n mevcut olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n

Yard\u0131m\u0131 kimin alaca\u011f\u0131na rejim karar veriyor<\/strong><\/h4>\n

Suriye’deki 10 y\u0131ll\u0131k \u00e7at\u0131\u015fma boyunca, rejim b\u00f6lgelerine g\u00f6nderilen uluslararas\u0131 yard\u0131mlar\u0131n hak sahiplerine ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p ula\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 konusunda s\u00fcrekli tart\u0131\u015fmalar ve \u015f\u00fcpheler bulunmaktayd\u0131. Baz\u0131 tan\u0131kl\u0131klar ve kan\u0131tlar g\u00f6steriyor ki; rejim kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde Suriyelilere yap\u0131lan baz\u0131 BM yard\u0131mlar\u0131, rejimin askeri g\u00fc\u00e7lerine veya m\u00fcttefik milislerine da\u011f\u0131t\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Anketten ve kat\u0131l\u0131mc\u0131larla yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden elde edilen genel izlenim, Suriye rejimi ile insani yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkinin s\u0131radan bir engelleyici m\u00fcdahalenin \u00f6tesine ge\u00e7ti\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. T\u00fcm bu veriler; farkl\u0131 organlar ve fig\u00fcrler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Suriye rejiminin karar verme s\u00fcrecini kontrol etmesi, bu kurulu\u015flar i\u00e7in \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgileri\u201d tan\u0131mlamas\u0131 ve yararlan\u0131c\u0131lar\u0131n belirlenmesi \u00fczerinde \u00f6nemli bir etkiye sahip olmas\u0131 \u015feklinde tezah\u00fcr eden bir ortak karar alma ili\u015fkisinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

\u201cBM kurulu\u015flar\u0131n\u0131n tamamen yozla\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz; \u00e7\u00fcnk\u00fc y\u00fcksek seviyede g\u00fcvenilirlik ve \u015feffafl\u0131\u011fa sahip iyi bir \u00e7al\u0131\u015fan y\u00fczdesine sahip. Ancak rejim kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde faaliyet g\u00f6steren BM kurulu\u015flar\u0131, bu t\u00fcr operasyonlar\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in taviz vermek zorunda kal\u0131yor. Bu tavizler rejim taraftarlar\u0131na yard\u0131m da\u011f\u0131tmak suretiyle veriliyor.\u201d Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00f6rg\u00fct\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan Fatima’n\u0131n s\u00f6yledi\u011fi buydu. BM ajanslar\u0131ndan birinde \u00e7al\u0131\u015fan Mira, \u015funlar\u0131 ekledi: \u201cFaaliyet g\u00f6sterdi\u011fimiz ve Suriye rejiminin kontrol\u00fcnde olan b\u00f6lgelerde kay\u0131rmac\u0131l\u0131k, r\u00fc\u015fvet ve yetkililerin do\u011frudan m\u00fcdahalesi nedeniyle yolsuzluklar\u0131n kurulu\u015flar\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011fini s\u00f6yleyebilirim. Burada herkes fonlardan yararlanma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, siyasi ve dini kimliklerine g\u00f6re yararlan\u0131c\u0131lar\u0131n belirlenmesine olumlu bak\u0131yor.\u201d<\/p>\n

Ankete kat\u0131lanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 47’si, insani yard\u0131mlar\u0131n askeri g\u00fc\u00e7lere aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vakalar\u0131 bildiklerini do\u011frulad\u0131 (\u015eekil 10). Bu olduk\u00e7a y\u00fcksek bir y\u00fczde, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok az ki\u015fi bu t\u00fcr bilgilere sahip; bu nedenle orduya ve milislere aktar\u0131lan insani yard\u0131m\u0131n ger\u00e7ek y\u00fczdesinin \u00e7ok daha y\u00fcksek olmas\u0131 muhtemeldir.<\/p>\n

“Askeri g\u00fc\u00e7lere en fazla deste\u011fi, Suriye Arap K\u0131z\u0131lay\u0131 ve Al-Bustan kurulu\u015flar\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Yard\u0131mlar\u0131n \u00e7o\u011fu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde askeri personelin ailelerine ve Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na gidiyor.” diyor Suriyeli bir STK’da y\u00f6netici olan Layla.\u00a0 Yerel bir kurulu\u015fun y\u00f6neticisi olan Tarek, \u201cProjelerini y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri alanlarda faaliyet ve devaml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla projeler i\u00e7in kullan\u0131lacak olan finansman\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 askeri g\u00fc\u00e7lere ve milislere da\u011f\u0131tan \u00e7ok say\u0131da kurulu\u015f var. ‘Al-Bustan’, ‘Al-Areen’ ve ‘Al-Amanah’ gibi esas olarak orduya yard\u0131m sa\u011flamak i\u00e7in var olan \u00f6rg\u00fctler var\u201d diye ekliyor.<\/p>\n

Anket sonu\u00e7lar\u0131 ve tan\u0131klar\u0131n beyanlar\u0131yla anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, rejimin s\u0131k\u0131 g\u00fcvenlik politikalar\u0131 ile insani yard\u0131m faaliyetlerine ve yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131na y\u00f6nelik g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu a\u015f\u0131r\u0131 m\u00fcdahale ve bu kurulu\u015flar \u00fczerindeki n\u00fcfuzu nedeniyle rejim kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde orduya yard\u0131m yap\u0131lmas\u0131n\u0131n sistematik bir uygulama haline geldi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.\u00a0 Ankete kat\u0131lanlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 (y\u00fczde 57), kurulu\u015flar taraf\u0131ndan sunulan toplam yard\u0131m\u0131n y\u00fczde 25’e kadar olan k\u0131sm\u0131n\u0131n askeri g\u00fc\u00e7lere ve ailelerine ve rejim m\u00fcttefiki olan milislere aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131; yine ankete kat\u0131lanlar\u0131n y\u00fczde 28’i, kurulu\u015flar\u0131n\u0131n yard\u0131mlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 26 ila 50’sinin askeriyeye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulad\u0131.<\/p>\n

Ankete kat\u0131lanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 62’si, askeri yetkililerin ve g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin Suriye’deki insani yard\u0131m faaliyetlerine ve yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00fcksek veya \u00e7ok y\u00fcksek d\u00fczeyde m\u00fcdahalede bulundu\u011funa inan\u0131rken, yaln\u0131zca y\u00fczde 3’\u00fc askeri m\u00fcdahale olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yor.<\/p>\n

\u201cYararlan\u0131c\u0131 ailelerin isimlerini ve numaralar\u0131n\u0131 i\u00e7eren listeler haz\u0131rlan\u0131r. Listelere yaz\u0131lan bu ki\u015filer genellikle \u015eam k\u0131rsal\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lgelerindendir. Ancak kurulu\u015f i\u00e7in fon sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, yard\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 askeri g\u00fc\u00e7lerin ve m\u00fcttefik milislerin ailelerine verilirdi. Di\u011fer kurulu\u015flar da g\u00fcvenliklerini ve s\u00fcrekliliklerini garanti alt\u0131na almak i\u00e7in ayn\u0131 \u015feyi yap\u0131yor.” diye belirtiyor Samer. Rejim kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde faaliyet g\u00f6steren uluslararas\u0131 bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn y\u00f6neticisi olan Kaseem bunlar\u0131 do\u011frulayarak ekliyor: “Suriye’de faaliyet g\u00f6steren kurulu\u015flar, yard\u0131m amac\u0131yla al\u0131nan fonlardan ayl\u0131k sabit bir miktar yard\u0131m ve nakit paray\u0131, bu kurulu\u015flar\u0131n faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi b\u00f6lgelerdeki askeri makamlara ve kontrol noktalar\u0131na \u00f6demek i\u00e7in ay\u0131r\u0131yor.”<\/p>\n

Yolsuzluk ve Kontrol<\/strong><\/h4>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131, her t\u00fcrl\u00fc insani yard\u0131m faaliyetinde ve yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan uygulanan ba\u015fl\u0131ca yolsuzluk uygulamalar\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131daki y\u00f6ntemlerle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n